Een verloren toekomst
“It feels grotesque to quantify a life this way. To assign value to lost potential, to argue over how long someone will live. But this is the system. This is the reality we now live in.” Dat schrijft Beychu Droma in haar boek ‘A part of you stayed’. Haar partner Bart liep hersenletsel op bij een zwaar ongeval in Londen, veroorzaakt door een autodief die door de politie werd achtervolgd. Zijn leven veranderde, en dat van haar ook. Samen richtten zij zich op zijn revalidatie, op zoek naar wie Bart nu is en naar een nieuwe vorm voor hun relatie. Tegelijk moest worden onderzocht hoe zijn loopbaan eruit had kunnen zien als het ongeval niet was gebeurd, om zijn inkomensverlies vast te stellen. “And so, on top of healing, grieving, adjusting, we begin a new battle. A slower one. A colder one. A fight waged with paperwork and court dates, medical assessments and legal briefs.”
Als arbeidsdeskundige werkzaam in letselschade houd ik mij bezig binnen de niche van het hypothetisch loopbaanonderzoek: onderzoeken hoe een loopbaan zich had kunnen ontwikkelen als het ongeval niet had plaatsgevonden. Daarbij is het essentieel om oog te houden voor de gevoelens die zo’n onderzoek oproept. Vanuit professioneel perspectief is het boeiend werk. Als onderzoeksleider, soms bijna als detective, duik ik telkens in een ander leven en een andere carrière. Daarbij kom ik in aanraking met de meest unieke beroepen. Denk aan een kassenkrijter, een schoenontwerper of een musicalacteur.
In opdracht van de belangenbehartiger van het slachtoffer en de aansprakelijk verzekeraar verzamelen we documentatie, spreken we met de cliënt, vragen informatie op en interviewen we gesprekspartners zoals een voormalige werkgever, een HR-functionaris of een branchegenoot. Dat onderzoek verrichten we in het spanningsveld tussen twee partijen met tegengestelde belangen. Al die informatie brengen we samen in één of meer scenario’s over hoe de loopbaan zich had kunnen ontwikkelen. Had kunnen: daar zit het pijnpunt voor degene om wie het gaat. We zullen nooit weten hoe dat leven verder was gelopen, omdat een ongeval de realiteit heeft doorbroken.
Beychu beschrijft het treffend in haar boek. Ook Siewert Lindenbergh, voorzitter van De Kamer voor Langlopende Letselschadezaken (een initiatief van De Letselschade Raad), vertelde over een slachtoffer voor wie juist het arbeidsdeskundige rapport over zijn hypothetische loopbaan bijzonder pijnlijk was. Het rapport voelde voor hem alsof de beschreven loopbaan zijn enige mogelijkheid was geweest, terwijl hij juist meer keuzemogelijkheden had. Verlies van een verloren toekomst omvat meer. Namelijk ook het niet meer wendbaar zijn op de arbeidsmarkt of gedwongen keuzes moeten maken vanwege fysieke of cognitieve beperkingen.
Des te meer voel ik de verantwoordelijkheid om zorgvuldig onderzoek te doen. Zorgvuldigheid zit niet alleen in de uitvoering van het onderzoek (procedureel en methodisch), maar ook in de ruimte die we de cliënt geven. In het gesprek én in het rapport moet zichtbaar worden wat hij of zij voor ogen had. Daarnaast moeten we helder uitleggen wat het onderzoek wel en niet biedt: wel een theoretische duiding van een werkelijkheid die er niet is en nooit zal zijn, niet een vaststelling van hoe het leven had moeten verlopen. Om de schade te kunnen vaststellen, is een benchmark soms nodig. En dan nog: ook met voldoende uitleg en begrip voor de noodzaak blijft het voor de cliënt pijnlijk om uitgebreid te moeten vertellen over een verloren toekomst.
Empathie wordt nog weleens aangezien voor partijdigheid. Maar aandacht voor de pijn van het slachtoffer staat een onafhankelijk en onpartijdig onderzoek niet in de weg. Erkenning van het verlies is van waarde, zelfs als de uitkomst de cliënt niet aanstaat. Die aandacht doet ertoe, ook omdat de cliënt na het onderzoek verder moet met zijn of haar leven: zonder ons, maar met een passende schadevergoeding. Wij leveren onze bijdrage aan het kwantificeren van het verlies van arbeidsvermogen, zonder te doen alsof we daarmee een leven kunnen vatten.
Deze column kan niet zonder de leestip voor het prachtige en liefdevol geschreven boek van Beychu Droma: A part of you stayed (2025).
Zoekt u hulp bij letselschade?
Vind een gespecialiseerde belangenbehartiger of advocaat in uw regio via onze onafhankelijke zoekhulp.
Open de zoekhulp →